Heel de Organisatie:  De zegen van bewust, heelkundig leiderschap in de Zorg 
Wat een jaar lang systemische begeleiding kan betekenen voor medewerkers en bewoners

Het afgelopen jaar begeleidde ik een bijzonder en intens traject binnen een woonzorginstelling. Niet vanuit klassiek verandermanagement, maar vanuit systemisch bewustzijn en wat ik sinds mijn boek ‘Heel de Organisatie’ HEEL-kundig leiderschap noem.

De oprichter/directeur doorliep een intensief leiderschapstraject en haar MT-leden kregen een wat minder intens traject. De directie en het- MT werkten gedurende zes systemische dagen aan onderstromen, vervormde loyaliteiten, projecties en collectieve -terugkerende- patronen. Ieder MT-lid kreeg daarnaast een individuele systemische sessie én een Human Design-profiel. Ook alle bewoners werden systemisch begeleid.

Dat klinkt misschien “zacht” of alternatief. In werkelijkheid was het confronterend, ontregelend in de goede zin van het woord én diep transformerend.

Want wanneer je werkelijk systemisch kijkt, zie je dat een organisatie nooit alleen uit mensen bestaat, maar ook uit opgeslagen geschiedenis. Oude pijn. Niet-gevoelde emoties. Loyaliteiten aan familiesystemen. Onbewuste reddersdynamieken. Macht, schuld, schaamte en slachtofferschap. Alles leeft mee in een veld. Zelfs het verleden van het pand.

In dit traject kwamen vele schaduwen aan het licht. Niet om mensen te beschuldigen, maar juist om zichtbaar te maken wat jarenlang onder de oppervlakte werkzaam was. Er vond een vorm van cleansing en clearing plaats — niet alleen van onderlinge dynamieken, maar zelfs van de voelbare “vervuilde” energie in het pand zelf, dat bijvoorbeeld in de Tweede Wereld Oorlog geconfisqueerd was geweest door de Duitse bezetter. Dat was in zeker zin nóg voelbaar. Sommige mensen kregen ontslag, terwijl anderen een steviger positie innamen. En gaandeweg trok deze zorginstelling steeds meer medewerkers aan met hetzelfde DNA en (hogere) doelstelling als de intentie van de oprichters is.

En precies dát proces van opruimen en opschonen gaf ruimte aan gezonde gebalanceerde energie. Een groot verschil met slechts één jaar geleden.

Want waar schaduw zichtbaar mag worden, hoeft zij zich niet langer via destructief gedrag te uiten. Je kunt er ofwel afscheid van nemen, dan wel het transformeren naar gezonde zelfacceptatie en compassie.

Wat mij recent raakte, was dat een traumatische situatie die een jaar geleden plaatsvond het team en de bewoners ogenschijnlijk relatief weinig ontwrichtte. Niet vanuit ontkenning of gevoelloosheid, maar eerder alsof er inmiddels een steviger fundament aanwezig is. Meer bedding. Meer bewustzijn. Meer onderscheidingsvermogen.

Het ziet eruit dat de destructieve patronen uit het verleden van het pand, de medewerkers én die van de bewoners minder actief is geworden door herstel en het zelfhelend vermogen van de betrokkenen.

Wat de laatste bijeenkomst zeer zichtbaar werd, waren de unieke kwaliteiten van de mensen die er werken. Archetypische krachten die vaak juist via crisis en schaduw zichtbaar worden: de alchemist, de leider, de stille kracht, de pionier, de beschermer, de liefdevolle verzachter, de brug-vertaler tussen deze zorginstelling en die van de bestaande instituties.

En misschien nog belangrijker: een sfeer waarin liefde en duidelijkheid inmiddels samen kunnen bestaan. Waar grenzen helder zijn zonder hard te worden. Waar zorg niet langer samenvalt met redden of verdragen.

Dat is zeldzaam, maar haalbaar.

Misschien is dat uiteindelijk waar systemisch werk werkelijk over gaat: niet het creëren van perfecte mensen of perfecte organisaties, maar het herstellen van waarheid, ordening en levendigheid in een systeem, zodat een organisatie niet langer vanuit schaduw hoeft te functioneren — maar vanuit bewustzijn.